Ôn thi tiếng Anh 1 đại học khi nền ngữ pháp còn yếu

Giả sử còn ba tuần nữa là thi hết học phần. Bạn mở giáo trình của trường: 12 unit, mỗi unit sáu bảy trang, từ mới chi chít. File nghe giảng viên gửi từ đầu kỳ vẫn nằm trong nhóm lớp, chưa bấm lần nào. Hồi phổ thông bạn học tiếng Anh chủ yếu để khoanh trắc nghiệm, nên điền đúng am/is/are thì được, còn viết liền một đoạn tám câu thì tay đứng yên.

Tình huống này không hiếm. Lớp Tiếng Anh 1 không chuyên ngữ hay có người đã luyện IELTS vài tháng ngồi cạnh người gần như chưa mở miệng nói tiếng Anh bao giờ. Nếu bạn thuộc nhóm sau thì không có gì phải ngại. Chỉ là cách ôn thi tiếng Anh 1 đại học của bạn phải khác cách của người đã có nền, và thứ tự ưu tiên quan trọng hơn số giờ ngồi học.

Hỏi đề thi trước, mở sách sau

Học phần này thường là học phần nhập môn: ngữ pháp nền như to be, hiện tại đơn, hiện tại tiếp diễn, quá khứ, tương lai; từ vựng đời thường như gia đình, đồ ăn, mua sắm, hỏi đường; và bốn kỹ năng nghe, nói, đọc, viết ở mức cơ bản. Mình dùng chữ "thường" có chủ ý. Mỗi trường, mỗi khoa, đôi khi mỗi giảng viên ra đề một kiểu. Có nơi thi toàn trắc nghiệm, có nơi thêm phần viết, có nơi bắt vấn đáp ba phút. Trường bạn thuộc loại nào thì mình không biết, và không muốn đoán hộ.

Nên việc đầu tiên, trước khi mở bất kỳ tài liệu nào: xin đề mẫu hoặc đề cương chính thức của học phần. Đếm xem đề có mấy phần, mỗi phần bao nhiêu điểm.

Lý do khá thực dụng. Ví dụ đề của bạn gồm 40 câu trắc nghiệm chiếm 6 điểm và một đoạn viết chiếm 4 điểm. Mỗi câu trắc nghiệm đáng 0,15 điểm. Đoạn viết đáng bằng khoảng 27 câu trắc nghiệm. Vậy mà nhiều bạn dồn gần hết thời gian vào trắc nghiệm, vì làm xong là thấy ngay đúng bao nhiêu câu, tiến bộ nhìn được bằng mắt. Viết thì mất công, không ai chấm hộ, nên cứ bị đẩy sang "để mai". Đến phòng thi, ngồi nhìn tờ giấy trống có 4 điểm nằm ngay đó.

Đây là chỗ khó chịu của môn này: kỹ năng nặng điểm lại hay là kỹ năng bị ôn ít nhất. Có đề thì chia thời gian ngược theo điểm. Chưa có đề thì chia đều bốn kỹ năng, rồi nghiêng thêm về viết.

Tám lỗi sai gần như ai cũng từng mắc

Bảng dưới gom lỗi ở đúng những điểm ngữ pháp của học phần cơ bản. Mình không lấy từ bài làm của ai; đây là kiểu sai người Việt hay gặp khi dịch từng chữ từ tiếng Việt sang tiếng Anh.

Đọc hết bảng sẽ thấy phần lớn lỗi chung một gốc. Tiếng Việt không chia động từ: "tôi đi, anh ấy đi, hôm qua tôi đi" vẫn là một chữ "đi". Sang tiếng Anh, đầu óc cứ chạy theo thói quen đó, nên rớt mất -s ở ngôi thứ ba, rớt mất -ed, hoặc ngược lại: chia ở trợ động từ rồi còn chia thêm lần nữa ở động từ chính, như didn't went.

Cách chữa bài có ích hơn việc gạch chữ sai: viết lại cả câu đúng, rồi ghi bên cạnh một nhãn ngắn, kiểu "thiếu -s" hay "sau didn't là nguyên mẫu". Hai tuần sau đếm xem nhãn nào xuất hiện nhiều nhất. Thường chỉ hai ba nhãn đã chiếm phần lớn số điểm mất.

Hiện tại đơn hay hiện tại tiếp diễn

Cặp này mất điểm lặng lẽ nhất, vì cả hai thì đều "dễ" khi đứng riêng. Hiện tại đơn nói thói quen và sự thật: She goes to school at 7. Tiếp diễn nói việc đang diễn ra ngay lúc nói: She is going to school now. Mẹo đủ dùng ở trình độ này: tưởng tượng bạn đang quay camera ngay lúc đó. Thấy việc ấy đang xảy ra thì dùng tiếp diễn. Không thấy, chỉ là chuyện lặp đi lặp lại, thì dùng đơn.

Thử hai câu. "I ___ (read) a book every night": có every night, là thói quen, đáp án read. "Be quiet! The baby ___ (sleep)": em bé đang ngủ ngay lúc này, đáp án is sleeping. Nhưng đề không phải lúc nào cũng cho sẵn dấu hiệu như now hay every day để bạn bám vào. Đôi khi chỉ có ngữ cảnh. Và còn nhóm động từ chỉ trạng thái như know, like, want: "I am liking this song" là câu sai mà lớp nào cũng có người viết.

Ôn thi tiếng Anh 1 đại học trong 30 ngày: một cách chia

Kế hoạch dưới đây lấy mốc 30 ngày cho dễ chia. Nếu chỉ còn ba tuần, giữ nguyên thứ tự các bước và rút ngắn phần quay lại chỗ yếu. Trừ 4 ngày cuối để làm đề thử, còn 26 ngày. Mười chủ đề, mỗi chủ đề hai ngày là 20 ngày. Sáu ngày còn lại để quay về những chỗ yếu nhất, theo cái bảng nhãn lỗi ở trên.

Với mỗi chủ đề, ngày thứ nhất dành cho ngữ pháp và từ vựng: 25 phút đọc quy tắc, 20 phút học khoảng 25 từ của chủ đề, 15 phút làm bài tập ngắn. Ngày thứ hai dành cho kỹ năng: 30 phút nghe và đọc, 25 phút viết một đoạn 60–80 từ về chính chủ đề đó. Mỗi ngày chừng một tiếng, không hơn. Mười chủ đề là khoảng 250 từ vựng. Nghe ít, nhưng 250 từ dùng được trong câu có ích hơn 600 từ chép ra rồi quên.

Bốn ngày cuối: mỗi ngày một đề thử, bấm giờ đúng thời lượng thi, ngồi ở bàn học chứ không nằm giường. Chữa đề mất thời gian gấp đôi làm đề, và phần chữa mới là phần học.

Nếu chỉ còn 10 ngày thì cách này không kịp. Lúc đó đừng cố học đủ mười chủ đề cho kỹ. Ưu tiên các điểm ngữ pháp trong bảng lỗi, chuẩn bị ba khung đoạn viết (nói ngay dưới đây) và làm ít nhất hai đề thử. Sẽ có chỗ để hổng. Chấp nhận.

Đoạn viết 100–120 từ dài cỡ nào

Nhiều bạn chưa từng đếm 100 từ tiếng Anh trông ra sao, nên hoặc viết ba câu rồi dừng, hoặc viết cả trang. Đây là một đoạn mẫu giả định:

My name is Lan and I am eighteen years old. I am a first-year student at a university in Hanoi. There are four people in my family: my parents, my younger brother and me. My father is a driver. He gets up at five every day and he usually comes home late. My mother works in a small shop near our house. My brother is twelve and he is studying at secondary school. At the weekend we often have dinner together. Last Sunday my mother cooked fish soup, and my brother helped her. I think a simple meal with my family is the best part of the week.

Đoạn trên dài 108 từ, gồm 10 câu, trung bình hơn 10 từ một câu. Không có chữ nào khó. Nhưng nhìn kỹ sẽ thấy nó dùng khá nhiều điểm ngữ pháp: to be (am, is), There are, hiện tại đơn (gets up, works, have), hiện tại tiếp diễn (is studying), quá khứ đơn (cooked, helped) và sở hữu (my, our). Điểm đáng học ở đây là mọi câu đều đủ ngắn để bạn chắc mình viết đúng. Muốn thêm tương lai, chèn một câu như "I am going to visit my grandparents next month." là xong; 108 cộng 9 từ thành 117, vẫn dưới 120.

Chuẩn bị ba khung thay vì học thuộc một bài: giới thiệu bản thân và gia đình, mô tả một ngày bình thường, kể kỳ nghỉ vừa rồi hoặc dự định sắp tới. Khung là thứ tự ý và các mẫu câu; chi tiết thì đổi theo đề. Học thuộc nguyên đoạn rồi nhét vào bài lạc đề là cách dễ mất điểm nhất. Thang chấm cụ thể của trường bạn thì phải hỏi giảng viên.

Nghe và nói khi không có ai nói cùng

Nghe: chọn một đoạn khoảng một phút. Lần một nghe không nhìn chữ, viết ra những gì bắt được. Lần hai nhìn chữ, gạch những chỗ nghe sót. Lần ba nhại theo, bắt chước cả nhịp. Mười đến mười lăm phút mỗi ngày là đủ. Nghe hai tiếng một lần rồi bỏ cả tuần thì không bằng.

Nói: dùng điện thoại ghi âm 30 giây tự giới thiệu, năm câu thôi: tên, tuổi, quê, gia đình, sở thích. Nghe lại và đếm chỗ vấp, chỗ ngập ngừng. Lần đầu có thể 7–8 chỗ. Nếu ngày nào cũng ghi lại một lần, vài hôm sau bạn thường thấy con số ấy giảm rõ.

Hạn chế thì có, và khá thật: tự nói một mình không sửa được phát âm sai, vì chính bạn không nghe ra mình sai. Nhờ một bạn khá hơn hoặc giảng viên nghe một hai lần, vài phút thôi, là đủ để bắt các lỗi lặp.

Làm trắc nghiệm để tìm lỗi, không để lấy điểm

Làm 40 câu, đúng 28, rồi sao? Nhiều bạn dừng ở "28/40" và chuyển sang đề khác. Hãy mở sổ, chép lại 12 câu sai và phân loại: 7 câu do thì, 3 câu do từ vựng, 2 câu do đọc nhầm đề. Lập tức biết 7 trên 12 câu, hơn một nửa số lỗi, nằm ở một nhóm. Ôn thì trước, từ vựng sau. Bỏ qua bước phân loại thì đề thứ hai bạn sẽ sai đúng chừng ấy câu về thì.

Hai quy tắc nhỏ. Không xem đáp án giữa chừng, dù chỉ liếc. Và với mỗi câu sai, phải tự nói được vì sao đáp án kia đúng, bằng một câu của chính mình. Đáp án in ở cuối tài liệu nào cũng chỉ làm xong một nửa việc; nửa còn lại là phần của bạn.

Đề cương song ngữ 315 trang: hợp với ai, không hợp với ai

Tài liệu mình muốn giới thiệu là Đề cương ôn tập Tiếng Anh cơ bản cho sinh viên năm nhất — Việt/Anh: file PDF song ngữ Việt-Anh dài 315 trang, viết cho sinh viên đại học năm nhất không chuyên ngữ, chưa vững tiếng Anh và cần ôn thi học phần Tiếng Anh 1.

Nội dung chia thành mười chương. Có phần làm quen và giới thiệu bản thân, gia đình, con người và đồ vật quanh ta; thói quen hằng ngày với hiện tại đơn; việc đang diễn ra và cách phân biệt hai thì hiện tại; nơi chốn, đường đi, phương tiện giao thông; ăn uống với danh từ đếm được và lượng từ; mua sắm, quần áo, giá cả; khả năng, lời khuyên, sức khỏe; quá khứ và dự định tương lai; cuối cùng là máy tính, internet và kỹ năng làm bài thi. Ngữ pháp đi kèm gồm to be, đại từ, sở hữu, There is/are, can, have got, các dạng quá khứ và tương lai. Tài liệu có luyện nghe, nói, đọc, viết đoạn 100–120 từ, và trắc nghiệm kèm đáp án.

Đối chiếu với kế hoạch 30 ngày ở trên: 315 trang chia cho 26 ngày học là khoảng 12 trang mỗi ngày. Không nhẹ, nhưng làm được nếu bạn đọc theo từng chương chứ không đọc một lèo từ đầu đến cuối. Mười chương cũng khớp với cách chia hai ngày một chủ đề.

Giờ đến chỗ không hợp. Thứ nhất, nó không thay giáo trình hay đề cương của trường. Nếu giảng viên bảo đề thi bám sát unit 1–8 của sách thì bạn vẫn phải học sách ấy; đề cương này chỉ là lớp ôn ở trình độ cơ bản. Thứ hai, đây là PDF, không có bài giảng video, nên ai cần người giảng từng bước thì tài liệu không làm thay được. Thứ ba, luyện nghe và nói trên giấy luôn có giới hạn. Muốn biết phần luyện được trình bày thế nào, hãy xem trang xem trước; nếu bạn cần file âm thanh hay người chấm phát âm thì phải tìm thêm nguồn khác. Thứ tư, 315 trang không ôn nổi trong một tuần. Còn đúng 7 ngày thì chọn chương theo bảng lỗi của chính bạn, đừng cố đọc hết.

Song ngữ có điểm tiện và có cái bẫy. Tiện vì hiểu ngay quy tắc bằng tiếng Việt, khỏi tra từng chữ. Bẫy vì dễ lười đọc phần tiếng Anh. Cách dùng đỡ bẫy: che phần tiếng Việt, đọc tiếng Anh trước, đoán nghĩa, rồi mới mở ra đối chiếu. Chậm hơn một chút, nhưng vào phòng thi không ai đưa bản dịch cho bạn.

Xem thử, thanh toán, nhận file

Tài liệu có 5 trang xem trước miễn phí, nên bạn đọc thử trước khi mua để xem cách trình bày có hợp với kiểu học của mình không. Giá 110.000đ cho 315 trang, tính ra khoảng 350 đồng một trang. Thanh toán bằng chuyển khoản trong nước, và file được gửi trong vòng 24 giờ. Nếu lịch thi chỉ còn hai ba ngày thì nên đặt sớm, vì 24 giờ đó cũng nằm trong thời gian ôn của bạn.

Bạn có thể đọc 5 trang xem trước và thông tin chi tiết tại Đề cương ôn tập Tiếng Anh cơ bản cho sinh viên năm nhất — Việt/Anh.